آسیب های اجتماعی کلاس های غیر حضوری برای دانش آموزان

سر مقاله :

 

آسیب‌های کلاس‌های غیرحضوری به‌دلیل آلودگی هوا و آنفلوانزا و همچنین توجیه سیاست دولت برای تلاش در برگزاری کلاس‌های حضوری جز در شرایط بحرانی

آسیب‌های کلاس‌های غیرحضوری به‌دلیل آلودگی هوا و آنفلوانزا

تعطیلی و غیرحضوری‌شدن کلاس‌ها در پی آلودگی هوا یا شیوع آنفلوانزا اگرچه با هدف حفظ سلامت انجام می‌شود، اما تداوم و تکرار آن می‌تواند پیامدهای منفی متعددی برای آموزش، کیفیت یادگیری و حتی نظم اجتماعی به همراه داشته باشد. مهم‌ترین آسیب‌ها عبارت‌اند از:

۱. افت کیفیت آموزشی و یادگیری عمیق

بخش مهمی از یادگیری در تعامل مستقیم معلم و دانش‌آموز شکل می‌گیرد.

درکلاس‌های غیرحضوری، میزان تمرکز، امکان پرسش‌ و پاسخ، بازخورد سریع و کنترل روند یادگیری کاهش می‌یابد.

دروس مهارتی، آزمایشگاهی، کارگاهی و فعالیت‌های گروهی عملاً مختل می‌شوند.

۲. تشدید نابرابری آموزشی

دسترسی نابرابر به اینترنت، گوشی، لپ‌تاپ و فضای مناسب مطالعه باعث می‌شود برخی دانش‌آموزان از آموزش کامل محروم شوند.

دانش‌آموزان مناطق کم‌برخوردار، خانواده‌های پرجمعیت یا فاقد امکانات دیجیتال بیشترین آسیب را می‌بینند.

این مسئله در بلندمدت شکاف آموزشی را عمیق‌تر می‌کند.

۳. کاهش انگیزه و استمرار آموزشی

تکرار تعطیلی‌ها باعث می‌شود روند یادگیری قطع و وصل شده و پیوستگی تحصیلی از بین برود.

دانش‌آموزان به‌مرور دچار بی‌نظمی، بی‌انگیزگی، خواب‌وبیداری نامناسب و افت تحصیلی می‌شوند.

۴. پیامدهای اجتماعی و روانی

انزوای اجتماعی، کاهش مهارت‌های ارتباطی و کاهش تعاملات بین‌فردی در دوره‌های طولانی غیرحضوری شدت می‌گیرد.

اضطراب، استرس، وابستگی به فضای مجازی و بی‌تحرکی جسمی در بین کودکان و نوجوانان افزایش می‌یابد.

خانواده‌ها نیز با فشار بیشتری برای کنترل رفتار و تحصیل فرزندان مواجه می‌شوند.

۵. آسیب به نظم اداری مدارس و نظام ارزیابی

آموزش غیرحضوری امکان نظارت مؤثر بر یادگیری را کاهش داده و احتمال تقلب در آزمون‌ها بیشتر می‌شود.

نظم آموزشی مدارس، برنامه‌های هفتگی، فعالیت‌های فرهنگی و فوق‌برنامه مختل می‌گردد.

هماهنگی میان معلمان، معاونان و کادر مدارس دشوارتر می‌شود.

۶. فشار مضاعف بر خانواده و کاهش کارایی اقتصادی والدین

والدین ناچارند هنگام کلاس‌های آنلاین بر تحصیل فرزند نظارت کنند.

این وضعیت برای والدینی که شاغل‌اند، خانواده‌های کم‌درآمد یا تک‌والد بسیار چالش‌زا است.

هزینه اینترنت، ابزارهای دیجیتال و مراقبت از فرزندان افزایش می‌یابد.

چرا سیاست دولت تأکید بر حضوری‌بودن کلاس‌ها (جز در شرایط بحرانی) است؟

تجربه سال‌های اخیر نشان داده که آموزش حضوری ستون اصلی نظام آموزشی کشور است. به همین دلیل سیاست دولت‌ها و نظام تعلیم‌وتربیت تمرکز بر حضوری‌بودن کلاس‌هاست؛ مگر در شرایط اضطراری مانند:

هشدار سطح قرمز آلودگی هوا،

شیوع گسترده بیماری‌های واگیردار،

شرایط بحرانی جوی و حوادث غیرمترقبه

دلایل اصلی این سیاست عبارت‌اند از:

۱. حفظ کیفیت آموزشی

تمام پژوهش‌ها نشان می‌دهند که بازدهی آموزش حضوری به‌مراتب بالاتر از غیرحضوری است، خصوصاً در سنین پایین.

۲. جلوگیری از تعمیق نابرابری آموزشی

کلاس حضوری تنها فرمی از آموزش است که در آن همه دانش‌آموزان بدون توجه به سطح اقتصادی خانواده از یک فرصت آموزشی برابر برخوردار می‌شوند.

۳. اهمیت ارتباطات انسانی در آموزش

معلم، محیط کلاس، تعامل همسالان و تجربه اجتماعی بخشی از فرآیند تربیت هستند؛ چیزی که آموزش مجازی قادر به جایگزینی آن نیست.

۴. ضرورت حفظ سلامت روانی و اجتماعی کودکان و نوجوانان

مدرسه علاوه‌بر آموزش، نقش مهمی در رشد مهارت‌های اجتماعی، نظم‌پذیری، مسئولیت‌پذیری و نشاط دارد.

۵. جلوگیری از اختلال در برنامه‌ریزی آموزشی کشور

تعطیلی‌های مکرر باعث عقب‌ماندگی در تقویم آموزشی، فشار به نظام ارزشیابی و بی‌نظمی در اجرای برنامه درسی می‌شود.

جمع‌بندی سیاستی

بنابراین، کلاس‌های غیرحضوری در شرایط اضطراری یک راه‌حل موقت و اضطراری برای حفظ سلامت است، اما تداوم آن آسیب‌های جدی آموزشی، روانی و اجتماعی ایجاد می‌کند. از این‌رو اصل بر حضوری‌بودن آموزش است و تعطیلی یا غیرحضوری‌شدن کلاس‌ها تنها باید در شرایط بحرانی و با تصمیم کارشناسی صورت گیرد.